Eline Delrue schrijft

Portretten en levensverhalen

‘Laat risico op kanker je kinderwens niet verstoren’

leave a comment »


Noem Katrien (35) gerust de Vlaamse Angelina Jolie. Door een fout op het BRCA-gen liet ze na haar boezem ook haar eierstokken preventief wegnemen. Belangrijk verschil: Katrien, mama van twee, kan wél nog kinderen krijgen. ‘Weten dat die kans bestaat, is een hele geruststelling.’

Eline Delrue

Illustratie: Brecht Evens

Illustratie: Brecht Evens

Het zijn niet de romantische komedies waarbij Katrien (*) een traan laat. Eerder de expliciete seksscènes in films, met de borsten bloot in beeld. “Dan komt dat gemis naar boven: dat ik geen gevoel meer heb in mijn nieuwe borsten. Niet dat die amputatie een groot dilemma was. Al van jongs af aan wist ik dat ik ze ooit ging kwijtspelen. In mijn herinnering heb ik ook dat beeld van mijn mama: een vrouw zonder borsten. Ergens was dit zelfs een opluchting: omdat ik ze niet kwijt raakte door kanker, maar preventief.”

Katrien was 18 toen ze haar moeder verloor: de borstkanker was te hevig uitgezaaid. Toch duurde het tot haar 32ste voor ze hoorde dat ze erfelijk belast is, dat er een defect zit op haar BRCA-gen. Haar twee dochtertjes waren er toen al. Katrien: “Ik heb altijd geweten dat het risico op een genetische fout bestond. Een kankerspecialist sprak mij er al over aan toen mijn moeder terminaal was. Die angst lag altijd op de loer. Alleen: ik wilde de test niet zomaar laten doen. Ik wou het niet gewoon weten om te weten. Want als de uitslag positief was, dan zou ik meteen ingrijpen. Dat had ik voor mezelf uitgemaakt. Maar wat voor zin had het om al op mijn achttiende onder het mes te gaan? Zeker als je weet dat ik sowieso elke zes maanden op controle moest, precies door mijn familiegeschiedenis.”

Katrien: 

Je borsten laten wegnemen, en je eierstokken: als jonge mama had ik veel meer schrik voor dat laatste. Ik was bang ineens een oud vrouwtje te worden

Na de genetische test kon het niet snel genoeg gaan. Twee maanden later al liet ze haar boezem wegsnijden, vorige zomer gingen ook haar eierstokken eruit. Al was dat laatste, net als voor Angelina Jolie, een veel groter vraagstuk. En dat om twee redenen, vertelt Katrien: de twijfel over een derde kind, plus die plotse menopauze. “Voor de buitenwereld is dat anders: je borsten laten wegnemen klinkt ernstiger dan je eierstokken. Maar als jonge mama had ik veel meer angst voor dat laatste. Ik was bang om ineens een oud vrouwtje te worden. Want kijk om je heen, naar vrouwen die in de menopauze komen: je ziet ze zo verouderen. En bij hen verloopt de overgang dan nog geleidelijk, na een preventieve ingreep gebeurt dat in één-twee-drie. Ook al hoorde ik dat de hormoonpillen en -gels dat voor een groot stuk konden opvangen, het jaagde me toch schrik aan.”

Dat de kanker kon toeslaan, wist ze. Wanneer, daar was geen glazen bol voor. Maar dat ze nog nadacht over een derde kind, maakte het er niet makkelijker op. Sprak ze over haar kinderwens, dan gaven specialisten allemaal hun advies. Van “maak eerst nog een derde en laat je eierstokken nadien wegnemen” tot “beter twee kindjes met een mama dan drie zonder”. Katrien: “Dat laatste hakte erin, maar het was ook wel waar. Alleen: het is toch normaal dat je je kinderwens veilig wilt stellen, ook al heb je er twee.”

Veel vrouwen met een defect BRCA-gen staan vandaag voor een tweesprong: volgen ze hun moederhart, met het risico kanker te krijgen? Of spelen ze op veilig, laten ze hun eierstokken wegnemen en bergen ze die kinderwens op? Wat velen niet weten, is dat er een achterpoortje is, zegt Katrien: “Want waarom kiezen tussen twee scenario’s waarbij je inboet? Wil je nog kinderen, geef dat dan niet zomaar op.”

Katrien:

Mijn jongste dochter heb ik anderhalf jaar de borst gegeven. Vrij lang. Misschien ook wel omdat ik wist wat er te gebeuren stond

Nog voor haar eierstokken eruit gingen, liet Katrien daarom eicellen wegplukken, bevruchten en invriezen. De ‘klassieke’ manier, zeg maar. Maar ook na haar ingreep – en dat is een pak innovatiever – vingen wetenschappers eitjes op uit haar verwijderde eierstokken. De techniek was nog nieuw en de verwachtingen klein, maar het leverde een mooie oogst op. Wil Katrien ooit een kroost van drie, dan heeft ze 22 embryo’s in het vriesvak. Dat lijkt meer dan een moeder aan kan. Maar een aanzienlijk aantal van de vruchtjes valt af, alleen al door die genetische fout.

Of er nog een derde komt? “Wie weet”, glimlacht Katrien. “Dat de kans bestaat, is alleszins een grote geruststelling. Weten dat het kan is voor ons misschien wel belangrijker dan er effectief gebruik van maken. Want laten we wel wezen: het zijn twee zware jaren geweest. Het zou een andere zwangerschap zijn, via ivf. En een ander moederschap, zonder borstvoeding. Mijn jongste dochter heb ik anderhalf jaar gezoogd. Vrij lang. Misschien ook wel omdat ik wist wat er te gebeuren stond.”

Katrien:

Nu ik niet langer voor mezelf hoef te vrezen, is mijn angst verschoven. Wie weet word ik ooit oma. Maar worden mijn dochters wel moeder? 

Volgt er een nakomertje, dan is er wel die ene opluchting: hier geen risico op een mutatie in het BRCA-gen. Voor haar twee dochtertjes blijft het de loterij, fifty-fifty. Zij werden als embryo niet getest. Omdat de techniek bij de eerste nog ver van ons bed stond, en omdat een tweede snel gewenst was. “Soms kan ik me daar vreselijk schuldig over voelen”, vertelt Katrien. Ze duwt haar duim tegen haar slaap en wrijft haar vingers over het voorhoofd. “Ook al weet ik dat ik mezelf niks moet verwijten.”

Zelf gaat ze nog jaarlijks op controle, puur uit veiligheid. De grootste schrik is eruit. “Al is die angst nu wat verschoven”, voelt Katrien. “Voor mezelf hoef ik niet meer te vrezen. Ik heb me nu zoveel mogelijk ingedekt. Wellicht zie ik mijn meisjes langer opgroeien dan mijn moeder mij. Wie weet word ik ooit oma. Maar als ik daaraan denk, slaat die angst opnieuw toe: worden mijn dochters wel ooit moeder? Als ze zich ooit laten testen, dan hoop ik dat het voor hen anders uitdraait. Dat ze het juiste lootje hebben getrokken.”

(*) Katrien is een fictieve naam

 

ONDERTUSSEN IN HET LABO: IN VITRO MATURATIE

Hoezo, onvruchtbaar? 

In haar open brief in The New York Times stelde Angelina Jolie dat ze geen kinderen meer kan krijgen, nu ze haar eierstokken preventief liet wegnemen. Maar, zo benadrukt fertiliteitsexpert Michel De Vos (UZ Brussel), lotgenoten die dat willen kunnen nog altijd voluit voor hun kinderwens gaan.

Zo kun je vóór de ingreep eicellen laten wegprikken en invriezen. Maar, en dat is “revolutionair”, ook vlak na de operatie kun je je kinderwens nog veilig stellen. Die innovatieve techniek, in vitro maturatie, wordt in Vlaanderen vooralsnog enkel in het UZ Brussel toegepast.

“Na de operatie worden de eierstokken in het labo ontleed”, licht professor De Vos toe. “Terwijl je ze in stukjes snijdt, komen er eicellen vrij. Die zijn nog onrijp, maar leg ze in een schaaltje met kweekvloeistof en na één dag zijn ze gerijpt. Het zijn eitjes die anders bij het vuilnis terecht zouden komen. Maar met deze techniek kunnen we ze toch inschakelen.”

Te veel jonge vrouwen met kanker, of een verhoogd risico erop, gaan ervan uit dat ze hun kinderwens niet kunnen vervullen, merken gynaecologen op. Sommigen beseffen pas na de chemo of na hun herstel dat hun eicellen vernietigd zijn. “Daarom moeten we dringend meer sensibiliseren”, stelt De Vos. “Niet alleen bij oncologen, maar ook bij huisartsen en patiënten zelf. Kanker krijgen is dramatisch. Eicellen laten wegnemen en invriezen is dan voor velen een lichtpuntje, iets hoopvols.”

Meer info op: http://www.oncofertiliteit.be

 

Uit: De Morgen, 28 maart 2015

Advertenties

Written by Eline Delrue

30 maart 2015 bij 6:45 pm

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: